Eiwitten

Eiwitten of proteïne [protos betekent ‘elementair’] zijn essentieel voor organismen. Wat zijn eiwitten? Waarom zijn eiwitten essentieel bij een gezond werkend lichaam? Welke functies hebben eiwitten en in welk voedsel zit eiwit? In deze blog kun je er alles over lezen en kun je ook lezen dat te veel aan eiwitten niet voor je is.

Wat zijn eiwitten?

Eiwitten zijn biologische moleculen die bestaan uit ketens van aminozuren. In totaal zijn er 22 aminozuren te vinden in eten. Een aminozuur is opgebouwd uit de volgende stoffen: koolstof, zuurstof, stikstof en soms zwavelmoleculen. Aminozuren worden aan elkaar gekoppeld door de zogenaamde peptiden. De korte aminozuurketens heten polypeptiden. De samenstelling, structuur en volgorde verschillen van aminozuren. Dat maakt elk eiwit uniek. De combinaties van eiwitten zijn eindeloos.

Essentiële en niet-essentiële aminozuren

Het lichaam kan 13 van de 22 aminozuren zelf aanmaken. Die niet-essentiële aminozuren kan het lichaam dus zelf aanmaken, maar die andere 9 essentiële-aminozuren niet. Dat betekent dat het lichaam ze niet zelf aanmaakt en je ze dus moet binnen krijgen via voedsel. Daarnaast zijn er ook 6 semi-essentiële die het lichaam normaal gezien zelf maken, behalve bij sommige aandoeningen en ziektes.

Wat is de functie van eiwit?

Eiwitten hebben veel functies met hieronder een aantal belangrijke;

  • Communicatie: Sommige eiwitten zijn hormonen. “Receptoreiwitten” zorgen voor de aanhechting van stoffen. Ze dragen zo bij aan de overdracht van signalen tussen cellen en hun omgeving. “Signaaleiwitten” regelen de communicatie binnen de cellen.
  • Chemische omzettingen: Bepaalde eiwitten worden enzymen genoemd. Enzymen zijn nodig bij de omzetting van allerlei stoffen zoals bij de spijsvertering. Afweerstoffen en veel hormonen zijn ook eiwitten.
  • Regulatie: Cellen kunnen de structuur van andere eiwitten veranderen.
  • Structuur: Cellen in spieren, organen, botten, bloed en het zenuwstelsel bevatten allemaal eiwit. Eiwit is nodig omdat bestaande cellen zich telkens vernieuwen. Het lichaam verwijdert beschadigde eiwitten en maakt hier nieuwe voor aan. Ook gebruikt het lichaam aminozuren uit het afgebroken eiwit om nieuwe eiwitten op te bouwen.
  • Transport: Eiwitten spelen een rol bij het transport van stoffen in de cel en in het bloed. Hemoglobine zorgt ervoor dat zuurstof vanuit de longen naar weefsels vervoert.

Dierlijk en plantaardige eiwitten

Er zijn dierlijke en plantaardige voedselbronnen waar je eiwit uit kunt halen.

Dierlijke eiwitten:

  • Eieren
  • Kaas
  • Gevogelte (kip, kalkoen etc.)
  • Melk(producten)
  • Vis
  • Vlees

Plantaardige eiwitten:

  • Brood
  • Granen
  • Peulvruchten
  • Noten en zaden
  • Paddenstoelen

Eiwitten zijn belangrijk!

Kortom, eiwit is fundamenteel voor een goede gezondheid. Het draagt bij aan de bouw, onderhoud en het herstel en groei van je lichaam. Zorg dus dat je ze voldoende binnen krijgt (gemiddeld 0.8 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht). Bepaalde groepen hebben meer nodig zoals kinderen, zwangere vrouwen, duursporters, vegetariërs, mensen met een bepaalde aandoening (en bij het genezen van wonden).

Echter is een te veel aan eiwitten is ook niet goed, want dit zorgt voor versnelde veroudering. Eiwitten kleven continu samen in en rond onze cellen. Cellen kunnen daardoor beschadigd raken. Daarnaast zorgt een te veel aan eiwitten voor belasting van de nieren en lever, een verhoogde kans op soorten kanker en een minder goede vertering in de darmen. Wederom, balans is de keyword.

Tips & voordelen

  • Eiwit levert per gram 4 kilocalorieen.
  • Een volwassen persoon bestaat (gemiddeld) uit zo’n 12 kilo eiwit.
  • Vlees is het rijkst aan eiwit met zo’n 20 tot 30%.
  • 10-25% van het voedsel wat je eet op een dag moet eiwitten bevatten.
  • Dagelijks vervangt het lichaam zo’n 200-300 gram eiwit.
  • Eet je geen vlees en ben je bang dat je te weinig eiwitten binnenkrijgt? Een compleet eiwit kun je maken door de combinatie van granen met peulvruchten, noten en zaden. Andersom kun je bonen combineren met granen, noten en zaden.

 

 

 

 

Deel